Tuần rồi, ở bàn tư vấn của mình tại Cần Thơ, có cặp vợ chồng ngoài ba mươi lăm vừa ký xong hai tấm thẻ sức khỏe cho hai đứa nhỏ. Lúc làm thẻ cho con, anh chồng hỏi kỹ lắm — thời gian chờ bao lâu, nằm viện nào được nhận. Ký xong, mình hỏi nhẹ: "Rồi thẻ sức khỏe cho bản thân anh chị thì sao?" Anh cười khà, xua tay: "Tui khỏe re, lo gì chú ơi."
Mình cười theo, rồi hỏi thêm: "Vậy hai tấm thẻ này, mỗi năm ai đóng phí?" Anh khựng lại vài giây, không cười nữa.
Hơn mười năm trong nghề, câu "tui khỏe re" mình nghe hoài. Cũng ngần ấy năm, mình chứng kiến dòng tiền của nhiều gia đình đứng khựng đúng lúc người "khỏe re" nhất nhà đổ bệnh. Người nuôi mọi tấm thẻ khác trong nhà, hóa ra lại là người duy nhất đi tay không.
Bài này mình viết cho anh chị — những người lo đủ cho cả nhà, trừ chính mình.
Ai cũng lo cho con trước — còn mình thì "để tính sau"
Cặp vợ chồng đó không phải cá biệt đâu. Mình gặp hoài một cảnh: ba mẹ hỏi kỹ từng quyền lợi cho con, ký xong phần của bé, tới trang kê khai cho chính mình thì gấp giấy lại — "phần em để tính sau, lo cho tụi nhỏ trước đã". Đó là bản năng cha mẹ, đâu có sai. Nhưng nói thiệt: nhà mình đang mua ngược. Người dễ bệnh vặt nhất nhà thì có thẻ, còn người gánh nguyên cái nhà trên vai — cỗ máy in tiền của cả gia đình — thì đi tay không.
Con bệnh, một người nghỉ làm vô viện trông con, nhà hụt một khoản, ít bữa rồi gượng lại được. Còn trụ cột nằm xuống thì khác: viện phí là một vết cắt, dòng tiền hằng tháng đứt ngang là vết cắt thứ hai — hai vết cắt cùng lúc vô một túi tiền. Mình gọi đó là mất thu nhập kép: vừa chi ra, vừa mất nguồn thu để chi. Mà tiền học của con, tiền góp nhà, tiền chợ — khoản nào cũng tới hạn đúng ngày, không khoản nào chịu bệnh giùm mình hết.
Chuyện này mình không nói từ sách vở. Hồi trước mình tách ra kinh doanh riêng, phá sản, lỗ một tỷ. Cảm giác sáng mở mắt biết dòng tiền nhà mình đứt sạch, mình nếm rồi — nên mình hiểu tấm đệm tài chính đáng giá cỡ nào, nhất là khi người tạo ra tiền lại là người chưa được che chắn gì.
Vậy nên tấm thẻ sức khỏe cho bản thân không phải "phần để tính sau" đâu anh chị. Mình từng viết kỹ chuyện nên mua thẻ sức khỏe cho ai trước, ai rảnh đọc thêm.
Bảo hiểm sức khỏe cho người lớn: bệnh của mình tốn bao nhiêu — mình từng thấy tận mắt
Bệnh của người lớn khác bệnh con nít ở một chỗ: ít khi nào rẻ. Đột quỵ, tim mạch, ung thư, xương khớp — chưa tính thuốc đặc trị hay mấy lần chụp MRI, CT — mỗi đợt điều trị đã đi từ vài chục tới vài trăm triệu. Bệnh người lớn lại hay dai, điều trị dài ngày, có ca mình theo dõi tổng chi phí lên tới tiền tỷ. Mà đó mới là nửa cái hóa đơn — nửa kia không in ra giấy: cái mất thu nhập kép mình vừa kể.
Có một ca mình nhớ hoài: cùng một chuyện đứt dây chằng đầu gối. Ba tờ báo giá đặt cạnh nhau trên bàn: Bệnh viện 121 chừng 20 triệu, Hoàn Mỹ chừng 70 triệu, Pháp Việt lên tới 120 triệu. Khác nhau đâu chỉ ở tiền — khác cả phương pháp mổ, khác luôn chuyện cái đầu gối đó về sau đi đứng ra sao. Cả nhà ngồi nhìn ba tờ giấy, không ai nói tiếng nào. Mình đứng kế bên mà nghe nặng trong ngực. Vì lúc đó câu hỏi không còn là "mổ ở đâu tốt nhất", mà thành "nhà mình trả nổi tới mức nào".
Nên sau này mình hay nói thiệt với khách: thứ đắt nhất khi mình bệnh không phải viện phí, mà là quyền được chọn. Chọn bệnh viện, chọn phương pháp, chọn không phải nằm chờ. Mua bảo hiểm sức khỏe cho người lớn là mua lại cái quyền đó — lúc còn khỏe, còn kịp.
Ba câu hỏi mình hay hỏi khách — anh chị thử tự trả lời
Ngần ấy năm ngồi bàn tư vấn, mình gom lại còn đúng ba câu hỏi. Lần nào hỏi, khách cũng lặng đi một nhịp. Anh chị thử trả lời thiệt lòng coi.
Câu thứ nhất: nếu ngày mai mình đổ bệnh, mình có dám chọn bệnh viện tốt nhất không?
Mình hỏi "dám" chứ không hỏi "muốn", vì muốn thì ai cũng muốn. Người cầm ba tờ báo giá đầu gối mà sau lưng không có gì đỡ, gần như chỉ được phép nhìn tờ rẻ nhất. Chữ "chọn" lúc ấy nghe sang lắm, mà thiệt ra là không có.
Câu thứ hai: mình có đủ tài chính để điều trị ngay không?
"Ngay" — nghĩa là trong một hai ngày, không chờ gom, không chờ mượn. Mình từng chứng kiến một ca mổ mắt hết 52 triệu gói gọn trong hai ngày — nhẩm thử, bằng khoảng mười năm phí thẻ. Nhà nào để sẵn số ấy trong tài khoản? Mà trụ cột nằm viện thì tiền không chỉ chảy ra, nó còn ngừng chảy vô. Bệnh đâu có hẹn trước để mình kịp để dành.
Câu thứ ba: mình có bị bỏ lỡ giai đoạn vàng vì chờ đợi không?
Câu này mình sợ nhất. Đột quỵ, cấp cứu — người ta nói khung giờ vàng, trễ một chút là chuyện đã khác. Ở Cần Thơ có SIS chuyên đột quỵ; nói thiệt luôn: SIS chưa nằm trong danh sách bảo lãnh trực tiếp, vô đó thì ứng trước rồi nộp hồ sơ nhận lại sau. Nhưng người có tấm thẻ sau lưng thì kêu xe đi liền; người chưa có gì đỡ, nhiều khi chần chừ đúng cái đoạn không được phép chần chừ.
Trả lời "có" được cả ba thì mình mừng cho anh chị thiệt. Còn câu nào làm anh chị khựng lại — cái khựng đó chính là câu trả lời.
Trụ cột thì nhìn hạng thẻ nào: 1–2 tỷ cho mỗi mã bệnh
Câu mình nghe nhiều nhất ở bàn tư vấn: "2 tỷ đó xài sao? Xài hết một lần là thôi hả anh Cường?"
Không phải vậy đâu. Con số 1 tỷ của hạng Cao Cấp hay 2 tỷ của hạng Thịnh Vượng là hạn mức cho từng mã bệnh, không phải một cục tiền chung. Viêm dạ dày là một mã bệnh, ung thư dạ dày là một mã bệnh khác — mỗi mã có hạn mức riêng của nó.
Nhưng mình cũng nói thẳng chỗ nhiều người hiểu lầm: hạn mức mỗi bệnh là cộng dồn suốt thời gian tham gia cho bệnh đó và biến chứng liên quan — không phải qua năm lại có 2 tỷ mới. Ai nói "mỗi năm reset" là chưa đúng điều khoản. Bù lại, riêng ung thư thì hóa trị với xạ trị chi trả theo chi phí thực tế ở mọi hạng thẻ; hạng Thịnh Vượng nằm ICU cũng theo chi phí thực tế — mà trụ cột đổ bệnh nặng, ICU mới là chỗ đốt tiền dữ nhất.
Thẻ trả theo hóa đơn thực tế: tiền phòng, xe cấp cứu, thuốc, xét nghiệm, chụp chiếu, vật tư, phẫu thuật. Nằm viện liên kết chỉ cần đưa thẻ với CCCD, công ty thanh toán thẳng với bệnh viện — không phải ứng trước đồng nào.
Còn phí? Bảng phí tham khảo nhóm 26–30 tuổi, đồng chi trả 0%: Thịnh Vượng 5.670.000đ/năm, Cao Cấp 4.360.000đ, Phổ Thông 2.970.000đ. Phí chung nam nữ, tăng theo nhóm tuổi — anh chị tầm 40–50 sẽ cao hơn, con số đúng phải xem bảng minh họa theo tuổi mình, tùy chương trình, tùy hạng thẻ nữa.
Nhập tuổi con → ra ngay phí ước tính cả 5 hạng thẻ (150 triệu → 2 tỷ). Không cần để lại số.
Nghe năm triệu mấy tưởng nhiều. Nhưng cùng một cái đầu gối ở trên mà từ 20 tới 120 triệu — một năm phí thẻ chưa bằng một phần tờ hóa đơn rẻ nhất. Còn nếu tính luôn cho vợ, cho con thì có cách gắn cả nhà vào một hợp đồng — tối đa 4 thành viên, đỡ hơn mua lẻ từng thẻ, mình viết riêng một bài rồi.
Mua bảo hiểm sức khỏe cho chính mình: vì sao phải mua lúc còn "khỏe re"
Câu mình nghe nhiều thứ nhì, sau câu "2 tỷ xài sao", là: "thôi để năm sau tính, giờ tui còn khỏe mà". Nghe xuôi tai, mà ngẫm lại ngược đời lắm nghen: bảo hiểm sức khỏe là món chỉ mua được lúc chưa cần tới. Tới lúc cần thiệt rồi, muốn mua cũng không ai bán.
Lý do thứ nhất: thời gian chờ. Thẻ có 30 ngày chờ với bệnh thường, 90 ngày với nhóm bệnh đặc biệt — tim mạch–huyết áp, dạ dày, u nang, tuyến giáp, tiểu đường… toàn những cái tên hay ghé thăm từ tuổi 35 trở lên. Chỉ có tai nạn là không phải chờ. Mua bảo hiểm sức khỏe cho chính mình lúc đang khỏe re là đi qua khoảng chờ đó ngay lúc chưa cần tới. Đợi thấy trong người là lạ mới mua là trễ một nhịp — mà nhịp đó đắt lắm.
Lý do thứ hai: bệnh có sẵn. Triệu chứng hay đi khám trong vòng 36 tháng trước khi mua mà không khai, phần bệnh đó bị loại trừ. Càng lớn tuổi, sổ khám bệnh càng dày, cánh cửa càng hẹp. Chưa kể phí tính theo nhóm tuổi — mỗi năm chần chừ là một nấc phí cao hơn. Trong khi vào sớm, quyền lợi nội trú được cam kết tái tục bảo vệ tới 75 tuổi, nhận tham gia tới 65.
Có anh khách nói thẳng: "em sợ mua rồi tới lúc bệnh nó kiếm cớ không trả". Mình trả lời thiệt: cái "cớ" phổ biến nhất mình thấy hơn mười năm nay là bệnh có sẵn không khai. Khai thật từ đầu thì quyền lợi rành rành trên giấy — hồ sơ nộp trong vòng 1 năm, công ty chi trả trong 10 ngày làm việc, tối đa 30 ngày nếu cần xác minh. Mình dân luật, đọc từng dòng điều khoản, chỗ nào trả chỗ nào không mình nói trước.
Còn một cái lợi ít ai kể: có thẻ rồi, người ta dám đi tầm soát sớm mà không chùn tay vì tiền — bắt bệnh ở giai đoạn đầu, chi phí nhẹ hơn hẳn. Nói rõ cho trung thực: gói khám tổng quát, tầm soát là khoản thẻ không chi trả — thẻ đỡ phần điều trị khi chẳng may phát hiện ra bệnh.
Mình hay dặn khách ba việc: tự trả lời ba câu hỏi ở trên; rà lại sức khỏe mấy năm gần đây để khai cho đúng, cho đủ; xem bảng minh họa theo đúng tuổi mình, đọc kỹ rồi hãy quyết. Lo cho mình xong, phần thẻ sức khỏe cho con mình có viết riêng một bài, ba mẹ cần thì tải cẩm nang miễn phí về đọc thêm.
Lo cho mình không phải ích kỷ — đó là lo cho con
Tối đó mình không biết anh "khỏe re" nghĩ gì. Chỉ thấy ảnh ngồi im lâu hơn mọi bữa, tay xoay xoay ly trà đá đã tan hết đá. Hồi lâu ảnh hỏi nhỏ: "Lỡ tui nằm xuống thiệt, tiền học của con tính sao?" Câu đó, ảnh tự hỏi là tự trả lời được rồi.
💬 Nếu câu "lỡ mình nằm xuống, tiền học của con tính sao" làm anh chị khựng lại, thì đừng để nó nằm hoài trong bụng — nhắn anh Cường, anh gọi lại trong 2 giờ, mình ngồi tính cho tấm thẻ của chính anh chị trước.
Nhắn Zalo kèm tuổi bé — anh Cường gọi lại trong 2 giờ (giờ hành chính), gửi bảng phí đúng tuổi con. Không chốt ép.
Nhắn Zalo cho anh Cường → Để lại số →Mình chỉ muốn nói vầy: lo cho bản thân không phải ích kỷ. Con mình không cần một người ba gồng mình chịu đựng — con cần ba khỏe, và lỡ ba có bệnh thì được chữa đàng hoàng mà bữa cơm, tiền học của con vẫn nguyên đó. Giá trị của tấm thẻ không nằm ở con số 2 tỷ, mà ở quyền được chọn bệnh viện tốt, phương pháp tốt, và không phải trì hoãn vì sợ viện phí.
Anh chị đang tính cho cả con lẫn mình thì tải cẩm nang miễn phí về đọc trước. Hoặc nhắn Zalo kể tình hình nhà mình — mình trả lời thật, không chốt ép nghen.